Van’ın Gürpınar ilçesindeki Geçerli köyü, Türkiye’nin önemli gen kaynağı Norduz koyununun neslini kurtardı

DÜNYA’da sadece Van’ın Gürpınar ilçesinde yetiştirilen ve nesli koruma altında olan Türkiye’nin önemli gen kaynaklarından Norduz koyununun nesli, 1990’lı yıllarda bölgeden göç etmeyen Geçerli köyü halkı sayesinde yok olmaktan kurtuldu. Neslin devamı için 2007’de çalışmalar da bu köyden başlatıldı. Büyükşehir yasasıyla mahalleye dönüşen Geçerli’de yaşayan Ömer Ertaş, “Bizim köyümüz, aslında Norduz koyununun neslini kurtardı” dedi.

Türkiye’de en fazla küçükbaş bulunan illerden olan Van’da, özellikle Gürpınar ilçesi hayvan sayısıyla dikkat çekiyor. İlçedeki küçükbaşlar arasında en dikkat çekeni ise Norduz koyunu. Dünyada sadece Gürpınar ilçesinin Norduz bölgesinde bulunan bu koyun, dayanıklılık, yaşama süresi ve adaptasyon yeteneğiyle biliniyor. Norduz koyunu, uzun bacaklı ve yüksek yapılı, boynu tamamen yapağı ile kaplı, üç parçalı kuyruklu, siyah beyaz ve kül renkli, erkekleri boynuzlu, dişilerin ise yaklaşık yarısı boynuzlu olan bir ırk olarak öne çıkıyor. Norduz koyunu, Türkiye’nin önemli gen kaynakları arasında ve nesli koruma altında bulunuyor. Irkın eti, sütü ve diğer özellikler bakımından diğer koyunlara göre daha kaliteli verim elde ediliyor. Bu koyunların başka özelliği de 13 kaburgasının bulunması.

ÜNİVERSİTEDE ARAŞTIRMA BÖLÜMÜ KURULDU

2018 yılında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde, Norduz Koyunu ve Keçisi Uygulama ve Araştırma Merkezi kuruldu. Bu merkez, Gürpınar ilçesinde yetiştirilen ve üstün özellikler gösteren Norduz koyunu ve keçisinin koruma altına alınması, yetiştirilmesi amacıyla çalışmalar yapıyor. Nesli koruma altında olan ve Türkiye’nin de önemli gen kaynaklarından Norduz koyunu nesli ise bir köy sayesinde yok olmaktan kurtuldu. 1990’lı yıllarda Norduz bölgesindeki birçok köyde vatandaşlar, güvenlik nedeniyle başka illere göç etti. Geçimlerini tarım ve hayvancılıkla sağlayan köylüler, ellerindeki hayvanları satıp bölgeden ayrıldı. Bölgedeki göçlerle, Norduz koyununun nesli de tehlikeye girdi. Geçerli köyünde yaşayanlar, bölgeden ayrılmadı ve koyunlarını da satmadı. Bölgede sayısı fazla olan ancak göç sırasında satılan Norduz koyununun nesli, göç etmeyen tek köy olan Geçerli halkı sayesinde korundu. 2007 yılında ise Norduz koyunu neslinin korunması için çalışmalar da büyükşehir yasasıyla mahalle olan Geçerli’den başlatıldı.

‘BİZ GÖÇ ETMEDİK’

Halen hayvancılığın yapıldığı Gürpınar’a yaklaşık 60 kilometre uzaklıktaki Geçerli Mahallesi’nde yaşayan Ömer Ertaş, 1990’lı yıllardaki göçlere değinerek, “Biz o dönem göç etmedik, hayvanlarımızı da satmadık. Norduz koyunu, sadece o dönem bizim köyde kaldı. Hayvancılığa devam ettik. Sadece bu bölgede bizim köyümüz göç etmedi. Elimizdeki koyunları satmadık. Bizim köy, Norduz koyununun neslini kurtardı. Köyümüz olmasaydı, Norduz koyunu kalmazdı. Çok şükür şimdiye kadar da korumaya devam ediyoruz. Şu an da köyde 600- 700 koyunumuz var. Kışın sadece çobanlar kalıyor. Bizler Van kent merkezine gidiyoruz. İlkbahar da köyümüze gelerek hayvancılığa devam ediyoruz” dedi.

‘IRKIN BUGÜNE GELMESİNDE ÖNCÜLERDEN’

İlçe Tarım ve Orman Müdürü Yakup Ayten, Geçerli Mahallesi’nin değerini vurgulayarak, “Eğer Geçerli Mahallesi olmasaydı belki bugün biz Norduz koyunu ırkından bahsetmemiş olacaktık. Geçerli Mahallesi Norduz koyunu ırkının bugüne kadar gelmesinde en büyük öncülerden birisi diyebiliriz. Dolayısıyla proje buradan başlatıldı. Küçükbaş hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı ilçemizde yaklaşık 600 bin küçükbaş hayvanımız var. Bunun yaklaşık 250 bini Norduz bölgemizde bulunmaktadır. Bu 250 bin hayvanın 18-20 adedinin saf Norduz koyunu ırkının olduğunu düşünmekteyiz. Gen kaynaklarını koruma adına işletmelerdeki hayvan sayısını arttırarak üreticinin para kazanmasını sağlamak, bunun dışında Norduz koyunu etine coğrafi işaret kazandırmayı hedefliyoruz. Son yıllarda değeri giderek azalan yün yaprağının da işlenmesi ile alakalı projeler geliştirerek üreticiyi kırsalda, kendinin daha önceden bildiği işi terk etmesinin önüne geçmek adına önlemler almayı hedefliyoruz” diye konuştu.

‘EKİPLER TEK TEK BELİRLİYOR’

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü’ne bağlı Van Gölü ve Zap Havzası’nı içeren bölgeden sorumlu olarak Van’da kurulan Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü, bu ırkın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaması için çeşitli projeler yürütüyor. Bu yıl başlatılan 2 proje kapsamında, Norduz bölgesindeki 26 mahalledeki koyunlar, ekipler tarafından tek tek kontrol edilip, en saf Norduz koyunları tespit ediliyor ve yetiştiren çiftçilere de destek sağlanıyor. Bölgede sayı tespit çalışmalarının sürdüğünü belirten Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Erdal Orman, çiftçilerle görüşülüp, belirlenen Norduz koyunlarının diğer sürülerden ayrı tutulmasını istediklerini kaydederek, “Bu projelerle Norduz koyununu koruma altına alma, dünyaya tanıtma ve neslinin tüm özellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sağlanacak” dedi. Erdal Orman, Van, Muş, Bitlis, Ağrı ve Hakkari illerini içine alan bölgede yeni kurulan enstitünün ilk amaçlarından birinin, bu bölgeye has bitki ve hayvan genetik kaynaklarının korunması ve neslinin devamının sağlanması olduğunu söyledi. Ülkedeki küçükbaş hayvancılığının merkezi konumundaki Van’ın aynı zamanda meraların varlığının da önemli olduğuna dikkat çeken Orman, “Bu yörenin geniş mera olanakları, farklı bitki türleri ve farklı yükseklikteki yaylaları farklı koyun varyantlarının burada uyum sağlamasına, yayılmasına sebep olmuş. Norduz koyunu da bunlardan biri. Akkaraman varyantı olarak bilinen Norduz koyunu, bu bölgeye has bir koyun. Yeni kurulan enstitümüzle yeni 2, daha önce yürütülen 1 proje ile Norduz koyunu koruma altına almıştır” dedi.

‘YERİNDE KORUNMA OLACAK’

Erdal, ‘Yerli Genetik Kaynaklarımızın Yetiştirici Elinde Korunması ve Sürdürülebilirliği’ adlı projenin olduğunu belirterek, “Bu proje kapsamında Norduz bölgesinde Norduz koyununun özelliklerini taşıyan koyunlar öncelikle tespit ediliyor. Daha sonra teşvik amaçlı belli sayıda hayvanlar için destekleme ödemesi yapılıyor. Bir taahhütnameyle bu proje sürdürülüyor. Buna göre sürü sahibi veya yetiştirici bu Norduz koyunu sürüsünü ayırıyor ve 5 yıl boyunca satmıyor. Böylelikle bu koyun türü kendi merasında kendi ortamında korumaya alınmış oluyor. Yani ‘Yerli Genetik Kaynaklarımızın Yetiştirici Elinde Korunması ve Sürdürülebilirliği’, ‘Norduz Koyununun Fiziksel Özelliklerinin Tanımlanması, Süt Verimi ve Bileşenlerine Etkisi’ ve ‘Norduz Koyununun Kontrollü Şartlarda Muhafazası’ adlı 3 proje ile Norduz koyununu koruma altına alma, dünyaya tanıtma neslinin tüm özellikleri ile birlikte muhafaza edilmesi sağlanacak” diye konuştu.

‘DESTEK ARTARSA ÇİFTÇİ DE SAHİP ÇIKAR’

Norduz bölgesindeki Oğuldam Mahallesi Muhtarı Mehmet Şefik Alıcı ise çok uzun yıllardır hayvancılık yaptıklarını ve üreticilerin Norduz koyununa sahip çıktıklarını söyledi. Alıcı, İl ve İlçe Tarım müdürlüklerinin yaptığı çalışmaların önemine değinerek, “Bu çalışmaların verimli olabilmesi için üreticilerin çok daha fazla desteklenmesi lazım. Buradaki çiftçiler desteklenirse çiftçi hayvanına, köyüne sahip çıkar ve köylü istediği verimi aldıkça köyde kalma süresi daha uzar. Yoksa köylerimiz boşalıyor” diye konuştu. (DHA)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
beylikdüzü escort
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
kartal escort
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom