Her 2 haftada bir dil ölüyor : Yapay Zeka, onları dijital yok oluştan kurtarmaya yardımcı olabilir

Dillerin %5’inden azının dijital dünyaya yükselmesi bekleniyor.

Dilbilimci Anastasia Riehl’in belirttiği gibi , diller yalnızca bireysel topluluklar için hayati bir kültür ve kimlik kaynağı olmakla kalmıyor, aynı zamanda “insan bilişi hakkında paha biçilmez bir bilgi kaynağı” olarak dünyaya da fayda sağlıyor.
Yerli dilleri tehlikeye atan şeyin büyük bir kısmı dijital çağa geçiştir. Araştırmacı András Kornai tarafından yapılan özellikle endişe verici bir çalışma, “tüm dillerin %5’inden azının hâlâ dijital dünyaya yükselebileceğini” öngördü ve “dijital uçurumun neden olduğu büyük bir yok oluşun kanıtı” olduğu konusunda uyardı.
İnsanlık iletişimini giderek daha fazla dijital araçlarla gerçekleştirdikçe, hakim dijital platformların taşımadığı veya desteklemediği dillerin unutulması muhtemeldir. Araştırmacılar bunun için bir terim icat ettiler: “ dijital açıdan dezavantajlı diller .”

Tamil’in ilginç vakası
Dünyanın en eski dillerinden biri olan Tamil dili ,Başkan Yardımcısı Kamala Harris’in annesinin ana dilidir ve Harris’in başkan yardımcısı adaylığını kabul ederken referans aldığı dildir. Aynı zamanda Google CEO’su Sundar Pichai’nin de ilk dilidir . Bu, Mahatma Gandhi’nin etik ve ahlak üzerine ünlü bir eser olan Thirukkural’ı orijinal haliyle anlamak için öğrenmek istediği dildir .

Yaklaşık 250.000’i Amerika Birleşik Devletleri’nde olmak üzere 70 milyondan fazla insanın Tamil konuştuğunu öne süren raporlara göre , Tamil şu anda ölmekte olan bir dil olarak kabul edilmiyor. Chennai, Tamil’in resmi dil olduğu Tamil Nadu eyaletindedir. Ancak her yıl İngilizcenin bölgedeki tabelaların, ürün etiketlerinin, iş konuşmalarının ve popüler kültürün giderek daha fazlasını devraldığı ve Tamil halka açık yerlerde kullanıldığında bile giderek daha sık İngilizceye (Latin karakterler) çevrilmektedir .

Kültürel nedenlerin yanı sıra (Tamil’in zaman zaman Chennai gibi yerlerde İngilizce lehine ne yazık ki küçümsenmesi gibi), dijital gerçeklik bu değişimin önemli bir itici gücüdür. Çoğu bilgisayar ve telefon İngilizce için tasarlandığından insanlar, özellikle genç nesiller, ilk başvurdukları dilin İngilizce olmasına alışıyorlar. Yani insanlar Tamil dilini bilseler bile sıklıkla İngilizce karakterler yazıyorlar. Tamil dilinde 247 karakter var. Bazı teknoloji uzmanları Tamil yazmayı etkili ve olumlu bir deneyim haline getirmeye yardımcı olacak araçlar geliştiriyor. DCKAP (de onların arasında yer alıyor ve Tamilce konuşanlar için yeni bir klavye üzerinde çalışıyor. Çin diline çözüm üreten tasarımcılardan ilham alınıyor .
Son aylarda, yeni bir teknoloji dalgasının potansiyel olarak dönüştürücü bir etki sunduğu açıkça ortaya çıktı. Üretken yapay zeka, dijital çağda dillere yeni bir hayat kazandırmaya büyük ölçüde yardımcı olabilir.

Yapay zekayı eski diller için bir yuva haline getirmek

İnsanları üretken yapay zeka konusunda heyecanlandıran şey, onun insanların birbirleriyle konuşma şekillerini “anlama” ve kopyalama yeteneğidir. Kartopu etkisi var. ChatGPT ve Bard gibi üretken yapay zeka araçlarını ne kadar çok insan kullanırsa, bu araçlar dili anlama ve kopyalama konusunda o kadar iyi hale gelir. Şu anda yalnızca internete hakim olan dillerde, özellikle de İngilizcede uzmandırlar.
Bu, dilbilimciler, teknoloji uzmanları ve dilleri dijital dünyaya taşımak için çalışan diğer kişiler için büyük bir fırsat sunuyor. Risk altındaki diller için üretken yapay zeka araçları oluşturmak, konuşmacılara doğal konuşmalarda yapay zekaya kendi ana dillerini nasıl konuştuklarını öğretme şansı verecek. Yapay zeka araçları aynı zamanda insanların farklı dillerde iletişim kurmasına yardımcı olmayı amaçlayan çeviri ve tercüme uygulamalarını da geliştirecek. Dijital dünya deyimlerin, deyimlerin ve fikirlerin amaçlanan anlamlarını ne kadar iyi anlayıp tercüme ederse, insanlar kendilerini ana dillerinde ifade edebileceklerini o kadar fazla hissedecekler.

Tüm bunları yapmanın en acil nedenlerinden biri iş amaçlıdır . Dünya çapında binlerce dil konuşan ve şu anda İngilizce gerektiren birçok büyük şirkette iş bulamayan yetenekli insanlar var. Fikirleri ve nüansları yakalayan anında çeviriler sağlayan yapay zeka sayesinde insanlar, iş temposunu yavaşlatmadan kendilerini farklı dilleri konuşan meslektaşlarına ifade edebilecek.

İşletmeler ayrıca tamamen yeni tüketici pazarlarına ulaşabilecek. Telefon kameraları için geliştirilen yapay zeka teknolojileri sayesinde insanlar, telefonlarını herhangi bir tabelaya veya ürüne doğrultabilecek ve anında kendi ana dillerine çevirebilecekler. Bugün bu tür uygulamaların çoğu, dünya çapında konuşulan 7.000 dilin 200’den azını çeviriyor .

Elbette bu aynı zamanda daha fazla insanın internete ve yapay zeka araçlarına erişmesini sağlamak anlamına da geliyor. Şu anda insanlığın yaklaşık üçte ikisi, yani 5 milyardan fazla insan çevrimiçi.
Bu yeni yapay zeka çağına mümkün olduğunca çok dil eklemek sadece bir fırsat değil, aynı zamanda bir zorunluluktur. Yapay zeka devrimine katılmak isteyen insanlar, dillerinin kendilerini bunun bir parçası olmaktan alıkoyduğunu fark ederse, o zaman doğal olarak onu bırakıp daha baskın bir dile geçecekler. Ancak yapay zeka araçları Hawaii dilinden Arhuaco’ya ve Siphuti dillerine kadar her şeye ev sahipliği yaparsa , bu diller çok geç olmadan kurtarılabilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

x